欧洲色l图片妇女

Vi?t Nam

Qu?c gia ? ??ng Nam ?

欧洲色l图片妇女

欧洲色l图片妇女Vi?t Nam, tên chính th?c là C?ng hòa X? h?i ch? ngh?a Vi?t Nam là m?t qu?c gia n?m ? rìa phía ??ng bán ??o ??ng D??ng và trung t?m khu v?c ??ng Nam ?. Phía B?c giáp Trung Qu?c, phía T?y giáp LàoCampuchia, phía T?y Nam giáp v?nh Thái Lan, phía ??ngphía Nam giáp Bi?n ??ng. Th? ??Hà N?i t? n?m 1976, v?i Thành ph? H? Chí Minh là thành ph? l?n nh?t v? kinh t?d?n s?. Vi?t Nam thi?t l?p quan h? ngo?i giao v?i 188 qu?c gia[10] và là thành viên c?a Liên Hi?p Qu?c (n?m 1977), ASEAN (n?m 1995), WTO (n?m 2007), Phong trào kh?ng liên k?t (n?m 1976), cùng các t? ch?c qu?c t? khác.[11]

C?ng hòa X? h?i ch? ngh?a
Vi?t Nam[a]

Tiêu?ng?:?"??c l?p – T? do – H?nh phúc"

T?ng?quan
V? trí c?a Vi?t Nam trên th? gi?i.
V? trí c?a Vi?t Nam trên th? gi?i.
V? trí c?a?Vi?t Nam?(xanh) ????ng Nam ??(xám ??m)? –? [Chú?gi?i]
V? trí c?a?Vi?t Nam?(xanh)

????ng Nam ??(xám ??m)? –? [Chú?gi?i]

Th????Hà N?i
21°01′42″B 105°51′15″?? / ?21,02833°B 105,85417°?? / 21.02833; 105.85417T?a ??: 21°01′42″B 105°51′15″?? / ?21,02833°B 105,85417°?? / 21.02833; 105.85417
Thành?ph??l?n?nh?tThành ph? H? Chí Minh
10°46′B 106°40′?? / ?10,767°B 106,667°?? / 10.767; 106.667
Ng?n ng? chính th?c
và ng?n ng? qu?c gia[a]
Ti?ng Vi?t
V?n t? chính th?cCh? Qu?c ng?
S?c?t?c
T?n?giáo?chính
Tên d?n c?Ng??i Vi?t
Chính?tr?
Chính?ph?Nh?t th? x? h?i ch? ngh?a ??n ??ng
Nguy?n Phú Tr?ng
Nguy?n Xu?n Phúc
Nguy?n Th? Kim Ng?n
L?p?phápQu?c h?i
L?ch?s?
Thành l?p
2 tháng 9 n?m 1945
30 tháng 4 n?m 1975
??Qu?c hi?u hi?n t?i
2 tháng 7 n?m 1976
??Ban hành Hi?n pháp hi?n t?i
28 tháng 11 n?m 2013
??a?l?
Di?n?tích
??T?ng c?ng
331.699?km2[4] (h?ng?66)
128.070?mi2
??M?t?n??c?(%)
6,4[5]
????t li?n
331.212 km2
127.882 mi2
D?n?s?
????c?l??ng?2019
96.208.984 (h?ng?15)
290/km2
806/mi2
Kinh?t?
GDP ?(PPP)??c?l??ng?2018
??T?ng?s?
770.227 t? USD[6] (h?ng?35)
8.066 USD[6] (h?ng?128)
GDP ?(danh ngh?a)??c?l??ng?2019
??T?ng?s?
261,637 t? USD[6] (h?ng?46)
??Bình?qu?n???u?ng??i
2.750 USD[6] (h?ng?129)
??n?v??ti?n?t???ng (?) (VND)
Th?ng?tin?khác
Gini??(2014)35,3[7]
trung bình
HDI??(2018)T?ng?0,694[8]
trung bình?·?h?ng?116
Múi?gi?UTC+07:00 (Gi? chu?n Vi?t Nam)
Cách?ghi?ngày?thángngày-tháng-n?m
Giao?th?ng?bênph?i
M???i?n?tho?i+84
M??ISO?3166VN
Tên?mi?n?Internet.vn
  1. ^Theo tên chính th?c và Hi?n pháp 2013.
  2. ^D?n t?c Kinh còn g?i là Vi?t.

Tr??c khi là thu?c ??a c?a Pháp t? n?a sau th? k? XIX, qu?c gia này có nh?ng giai ?o?n l? thu?c phong ki?n Trung Qu?c và các tri?u ??i ??c l?p. Th?t b?i t?i ?i?n Biên Ph? n?m 1954 khi?n Pháp rút lui và Vi?t Nam chia c?t làm hai, tái th?ng nh?t sau khi Chi?n tranh Vi?t Nam k?t thúc n?m 1975. N?m 1986, ??ng C?ng s?n c?i cách ??a Vi?t Nam b??c vào n?n kinh t? th? gi?i. T? n?m 2000, Vi?t Nam là m?t trong nh?ng n??c t?ng tr??ng kinh t? nhanh nh?t th? gi?i,[12] m?c dù qu?c gia này c?ng ph?i ??i m?t v?i nhi?u thách th?c bao g?m nghèo ?ói, tham nh?ngphúc l?i x? h?i kh?ng ??y ??.

Qu?c hi?u

Vi?t Nam ?? có g?n 40 tên g?i, kh?i ??u t? các qu?c hi?u Xích Qu?, V?n Lang, l?u nh?t là ??i Vi?t và cu?i cùng là C?ng hòa X? h?i ch? ngh?a Vi?t Nam. Nhà Thanh c?ng nh?n "Vi?t Nam" (ch? Hán: 越南) là qu?c hi?u Nhà Nguy?n.[13] Ch? "Vi?t" 越 ??t ? ??u bi?u th? ??t Vi?t Th??ng, c??ng v?c c? c?a n??c này. Ch? "Nam" 南 ??t ? cu?i th? hi?n ??t An Nam, là c??ng v?c sau này. ??t qu?c hi?u là "Vi?t Nam" 越南 kh?ng nh?m v?i n??c Nam Vi?t và th? hi?n v? trí ??a l? n?m ? phía nam Bách Vi?t. N?m 1804, vua Thanh cho án sát s? Qu?ng T?y T? B? S?m sang tuyên phong Gia Long làm "Vi?t Nam qu?c v??ng" 越南國王 m?c dù các vua Nhà Nguy?n v?n theo l? c? t? phong "Hoàng ??" 皇帝 cho ngang hàng v?i vua Trung Qu?c.[13][14]

Qu?c hi?u "Vi?t Nam" ???c s? d?ng l?n ??u d??i th?i vua Gia Long t? n?m 1804.[15] Tên g?i này sau ?ó xu?t hi?n trong tác ph?m Vi?t Nam vong qu?c s? c?a Phan B?i Ch?u n?m 1905, và sau ?ó ???c s? d?ng b?i Vi?t Nam Qu?c d?n ??ng.[16] Th?i Pháp thu?c, ??t n??c th??ng g?i là "An Nam", cho ??n khi ?? qu?c Vi?t Nam ???c thành l?p trong Th? chi?n th? hai m?i chính th?c ??t qu?c hi?u là "Vi?t Nam".[17]

L?ch s?

Th?i ti?n s? và c? ??i

Các nhà kh?o c? h?c tìm th?y nh?ng d?u v?t c?a ng??i ??ng th?ng th?i ?? ?á c? trên l?nh th? Vi?t Nam cách ??y kho?ng 500.000 n?m; các c?ng c? th? s? b?ng ?á và các d?u r?ng c?a ng??i ti?n s? ???c phát hi?n t?i các t?nh L?ng S?n, Thanh Hóa, Yên Bái, Ninh BìnhQu?ng Bình.[18] T?i các vùng phía B?c, con ng??i sinh s?ng trong các hang ??ng ?á v?i và s?ng b?ng các ho?t ??ng s?n thú, hái l??m. Trong khi ?ó, t?i các vùng duyên h?i mi?n Trung nh? Ngh? An, con ng??i ch? y?u s?ng b?ng ?ánh cá.[18]

??n th?i ??i ?? ?á m?i cách ??y 5000-6000 n?m, ng??i Vi?t c? b?t ??u bi?t canh tác lúa n??c; lo?t d?u v?t tr?ng lúa ???c phát hi?n t? cao nguyên t?i ??ng b?ng.[18] Ngoài ra, con ng??i b?t ??u bi?t ch? tác c?ng c? tinh t? h?n và làm ?? g?m v?i k? thu?t tinh x?o.[18] ??n kho?ng thiên niên k? I TCN vào cu?i th?i k? ?? ??ng, khu v?c lúa n??c ? s?ng H?ng và s?ng C? phát tri?n thành n?n v?n hóa ??ng S?n[19] r?i cùng th?i gian ?ó, nh?ng nhà n??c ??u tiên l?n l??t xu?t hi?n ?ó là V?n Lang?u L?c.[20]

Th?i trung ??i

?
Thay ??i l?nh th? t? tri?u L? n?m 1009 ??n h?t tri?u Nguy?n n?m 1945 cùng cu?c Nam ti?n (10691757).

T? th? k? II TCN, các tri?u ??i phong ki?n Trung Qu?c cai tr? ng??i Vi?t h?n 1000 n?m.[21] Sau các l?n kh?i ngh?a kh?ng thành c?a nh?ng t??ng l?nh nh? Bà Tri?u, Mai Thúc Loan ho?c giành ??c l?p trong th?i gian ng?n nh? Hai Bà Tr?ng, L? Bí. ??n n?m 905, Khúc Th?a D? giành quy?n t? ch?, song ch?a h?n là ??c l?p vì D? t? nh?n mình là quan tri?u ?ình ph??ng B?c.[22] ??n n?m 938, sau khi ch? huy tr?n s?ng B?ch ??ng ?ánh b?i qu?n Nam Hán,[23] Ng? Quy?n l?p tri?u x?ng v??ng, ?ánh d?u ??c l?p kh?i các tri?u ?ình ph??ng B?c vào n?m 939.

Sau nhà Ng?, l?n l??t các tri?u ?inh, Ti?n Lê, L?Tr?n t? ch?c chính quy?n t??ng t? các tri?u ??i Trung Hoa, l?y Ph?t giáo làm t?n giáo chính c?a qu?c gia và cho truy?n bá c? Nho giáo??o giáo. Nhà Ti?n Lê, L? và Tr?n ?? ch?ng tr? các cu?c t?n c?ng c?a nhà T?ng và nhà M?ng - Nguyên, ??u th?ng l?i và b?o v? ???c ??i Vi?t. N?m 1400, H? Qu? Ly c??p ng?i nhà Tr?n, l?p nhà H?, ??i tên n??c là ??i Ngu, ti?n hành c?i cách. N?m 1407, ??i Ngu b? Nhà Minh th?n tính. M?t s? thành viên hoàng t?c nhà Tr?n kh?i ngh?a, l?p nhà H?u Tr?n và b? qu?n Minh ?ánh b?i sau 7 n?m. N?m 1427, Lê L?i ?ánh ?u?i qu?n Minh, l?p nhà H?u Lê, giành l?i ??c l?p (n?m 1428). ??y là tri?u ??i mà phong ki?n Vi?t Nam ??t ??nh cao, ??c bi?t là ??i vua Lê Thánh T?ng (14601497).[24]

Vào ??u th? k? XVI, Nhà Lê s? suy y?u, b? Nhà M?c c??p ng?i nên m?t b? ph?n quan l?i trung thành ?? l?p ng??i khác trong dòng d?i vua Lê lên làm vua, tái l?p Nhà Lê. Nhà Lê trung h?ng sau 60 n?m giao tranh ?? chi?n th?ng, di?t Nhà M?c. Vua Lê khi ?ó là bù nhìn, hai t?p ?oàn phong ki?n Chúa Tr?nhChúa Nguy?n tranh ch?p nhau, g?y n?i chi?n kéo dài h?n 100 n?m, chia c?t ??i Vi?t thành ?àng Ngoài?àng Trong trong 200 n?m. Cu?i th? k? XVIII, t??ng kh?i ngh?a Nguy?n Hu? trong 15 n?m ?? ?ánh b?i c? Chúa Tr?nhChúa Nguy?n cùng các cu?c x?m chi?m c?a XiêmThanh ?? l?p Nhà T?y S?n, tái th?ng nh?t ??i Vi?t. Nguy?n Hu? m?t, v?i ng??i k? v? C?nh Th?nh, nhà T?y S?n b? Nguy?n ?nh - m?t thành viên dòng h? Chúa Nguy?n cùng v?i vi?n tr? t? PhápXiêm l?t ??, l?p Nhà Nguy?n, tri?u ??i cu?i cùng ? Vi?t Nam.[25] Su?t th?i phong ki?n, các tri?u L?, Tr?n, H?u Lêchúa Nguy?n thu ph?c Chiêm Thành, Ch?n L?pT?y Nguyên ? phía Nam, m? mang b? c?i.[26]

Th?i c?n, hi?n ??i

?
L? tuyên b? thành l?p Vi?t Nam D?n ch? C?ng hòa t?i qu?ng tr??ng Ba ?ình n?m 1945.

Vi?t Nam ti?p xúc v?i ph??ng T?y t? th? k? XVI. Vào th? k? XVII, ?àng Trong?àng Ngoài trao ??i th??ng m?i tr??c h?t v?i B? ?ào NhaHà Lan,[27] sau thêm AnhPháp. Các tu s? Dòng Tên do B? ?ào Nha b?o tr?[28] ??n truy?n bá C?ng giáo t? n?m 1615, ???c H?i Th?a sai ParisDòng ?a Minh ti?p n?i. C?ng giáo t?i Vi?t Nam phát tri?n trong 2 th? k? tiên kh?i XVIIXVIII.[29] T? th?i Gia Long, Nhà Nguy?n b? quan t?a c?ng, c?m ngo?i th??ng, kh?ng ti?p xúc c?ng ngh? tiên ti?n. N?a sau th? k? 19, Pháp x?m l??c bán ??o ??ng D??ng, th?u tóm nhà Nguy?n và thành l?p Liên bang ??ng D??ng n?m 1887. Th?i Pháp thu?c, v?n hóa, khoa h?c, k? thu?t ph??ng T?y ???c truy?n bá song hành truy?n th?ng.[30]

Th? chi?n th? hai, Nh?t ??o chính Pháp ? ??ng D??ng, d?ng nên ?? qu?c Vi?t Nam, chính th? kh?ng th?c quy?n ph?i n?p thu? và cung ?ng Nh?t tài nguyên có lúa g?o, góp ph?n g?y n?n ?ói ?t D?u. Sau khi Nh?t ??u hàng ??ng Minh, H? Chí Minh l?nh ??o Vi?t Minh giành chính quy?n, ??c Tuyên ng?n ??c l?p thành l?p Vi?t Nam D?n ch? C?ng hòa ngày 2 tháng 9 n?m 1945.[31] Pháp tính l?y l?i ??ng D??ng, do v?p ph?i ph?n kháng c?a phía ?ng h? Vi?t Nam D?n ch? C?ng hòa nên ?? h?u thu?n l?p Qu?c gia Vi?t Nam do B?o ??i, c?u hoàng ?? Nhà Nguy?n làm Qu?c tr??ng.[32]

Chi?n tranh ??ng D??ng k?t thúc, Pháp rút, Vi?t Nam chia thành hai vùng t?p k?t qu?n s? ch? cu?c b?u c? th?ng nh?t[33] nh?ng kh?ng thành do Vi?t Nam C?ng hòa k? th?a Qu?c gia Vi?t Nam, ???c Hoa K? h? tr? tài chính, qu?n s? t? ch?i b?u c?.[34] Nhà n??c x? h?i ch? ngh?a mi?n B?c h?u thu?n các l?c l??ng mi?n Nam ch? tr??ng ch?ng M? và Vi?t Nam C?ng hòa ?? th?ng nh?t Vi?t Nam, g?y ra xung ??t qu?n s? mà có s? tham chi?n c?a M?[35] và ??ng minh và k?t thúc vào ngày 30 tháng 4 n?m 1975 khi T?ng th?ng Vi?t Nam C?ng hòa tuyên b? ??u hàng.[36]

N?m 1976, C?ng hòa mi?n Nam Vi?t Nam và Vi?t Nam D?n ch? C?ng hòa t? ch?c tuy?n c? h?p nh?t. Do chi?n tranh biên gi?i phía B?cchi?n tranh biên gi?i T?y Nam, gi? chính sách bao c?p và b? Hoa K? c?m v?n, Vi?t Nam h?u chi?n r?i vào kh?ng ho?ng kinh t?x? h?i.[37] N?m 1986, ??i h?i ??ng l?n VI ch?p thu?n ??i m?i, c?i t? nhà n??c và chuy?n n?n kinh t? theo h??ng m?i.[38] Vi?t Nam bình th??ng hóa quan h? v?i Hoa K? n?m 1995 và gia nh?p Hi?p h?i các qu?c gia ??ng Nam ? (ASEAN) vào cùng n?m.

??a l?

?
??a hình Vi?t Nam

Kho?ng cách gi?a c?c b?c và c?c nam c?a Vi?t Nam theo ???ng chim bay là 1.650?km. N?i có chi?u ngang h?p nh?t ? Qu?ng Bình v?i ch?a ??y 50?km. ???ng biên gi?i ??t li?n dài h?n 4.600?km, trong ?ó, biên gi?i gi?a Vi?t Nam - Lào dài nh?t (g?n 2.100?km), ti?p ??n là Trung Qu?cCampuchia. T?ng di?n tích là 331.212?km??g?m toàn b? ph?n ??t li?n và h?i ??o[39] cùng h?n 4.000 hòn ??o l?n nh?, b?i ?á ng?m và c? hai qu?n ??o ngoài kh?i xa trên Bi?n ??ngTr??ng Sa (thu?c t?nh Khánh Hoà) và Hoàng Sa (thu?c thành ph? ?à N?ng) mà nhà n??c tuyên b? ch? quy?n.

??a hình Vi?t Nam có núi r?ng chi?m kho?ng 40%, ??i 40%, và ?? che ph? kho?ng 75% di?n tích ??t n??c. Có các d?y núi và cao nguyên nh? d?y Hoàng Liên S?n, cao nguyên S?n La ? phía b?c, d?y B?ch M? và các cao nguyên theo d?y Tr??ng S?n ? phía nam. M?ng l??i s?ng, h? ? vùng ??ng b?ng ch?u th? ho?c mi?n núi phía B?c và T?y Nguyên. ??ng b?ng chi?m kho?ng m?t ph?n t? di?n tích, g?m các ??ng b?ng ch?u th? nh? ??ng b?ng s?ng H?ng, s?ng C?u Long và các vùng ??ng b?ng ven bi?n mi?n Trung, là vùng t?p trung d?n c?. ??t canh tác chi?m 17% t?ng di?n tích ??t Vi?t Nam.

??t ch? y?u là ??t ferralit vùng ??i núi (? T?y Nguyên hình thành trên ?á bazan) và ??t phù sa ??ng b?ng. Ven bi?n ??ng b?ng s?ng H?ngs?ng C?u Long t?p trung ??t phèn. R?ng ? Vi?t Nam ch? y?u là r?ng r?m nhi?t ??i khu v?c ??i núi còn vùng ??t th?p ven bi?n có r?ng ng?p m?n. ??t li?n có các m? khoáng s?n nh? ph?t phát, vàng. Than ?á có nhi?u nh?t ? Qu?ng Ninh. S?t ? Thái Nguyên, Hà T?nh. ? bi?n có các m? d?ukhí t? nhiên.

Khí h?u

Vi?t Nam có khí h?u nhi?t ??i gió mùa, th?i ti?t bi?n ??ng th??ng xuyên. Phía b?c d?y B?ch M? có 2 mùa gió chính: gió mùa ??ng B?c l?nh và kh? vào mùa ??ng t?o nên mùa ??ng l?nh; gió t?y nam nóng kh? và ??ng nam ?m ??t vào mùa hè. Phía nam có gió ??ng b?c vào mùa kh? và gió t?y nam vào mùa m?a. Do n?m d?c theo b? bi?n, khí h?u Vi?t Nam ???c ?i?u hòa m?t ph?n b?i các dòng bi?n và mang nhi?u y?u t? khí h?u bi?n. ?? ?m t??ng ??i trung bình là 84% su?t n?m. H?ng n?m, Vi?t Nam tr?i qua các ??t l?t và b?o, có l??ng m?a t? 1.200-3.000?mm, s? gi? n?ng kho?ng 1.500 ??n 3.000 gi?/n?m và nhi?t ?? t? 5?°C - 37?°C. Nhi?t ?? trung bình n?m t?ng kho?ng 0,5 ?? Celsius trong vòng 50 n?m (19642014).[40]

Sinh thái

Vi?t Nam n?m trong vùng sinh thái Indomalaya. Theo Báo cáo tình tr?ng m?i tr??ng qu?c gia n?m 2005. Vi?t Nam là m?t trong 25 qu?c gia ???c coi là có m?c ?? ?a d?ng sinh h?c cao duy nh?t. ???c x?p h?ng th? 16 trên toàn th? gi?i v? ?a d?ng sinh h?c, là n?i sinh s?ng c?a kho?ng 16% các loài trên th? gi?i. 15.986 loài th?c v?t ?? ???c tìm th?y trong c? n??c, trong ?ó 10% là loài ??c h?u, Vi?t Nam có 307 loài giun tròn, 200 loài oligochaeta, 145 loài acarina, 113 loài b? ?u?i b?t, 7.750 loài c?n trùng, 260 loài bò sát, 120 loài l??ng c?, 840 loài chim và 310 loài ??ng v?t có vú, trong ?ó có 100 loài chim và 78 loài ??ng v?t có vú là loài ??c h?u. Ngoài ra còn có 1.438 loài t?o n??c ng?t, chi?m 9,6% t?ng s? loài t?o, c?ng nh? 794 loài th?y sinh kh?ng x??ng s?ng và 2,458 loài cá bi?n. Vào cu?i nh?ng n?m 1980, m?t qu?n th? Tê giác Java nh? ???c tìm th?y ? V??n Qu?c gia Cát Tiên. Tuy nhiên, cá th? cu?i cùng c?a loài này ? Vi?t Nam ?? ch?t vào n?m 2010.[c?n d?n ngu?n]

Ng?n hàng gen qu?c gia Vi?t Nam b?o t?n 12.300 gi?ng c?a 115 loài. Chính ph? Vi?t Nam ?? chi 497 tri?u ?? la M? ?? duy trì ?a d?ng sinh h?c trong n?m 2004 và ?? thi?t l?p 126 khu b?o t?n, trong ?ó có 28 v??n qu?c gia.[c?n d?n ngu?n] Vi?t Nam có 2 di s?n thiên nhiên th? gi?iV?nh H? LongV??n qu?c gia Phong Nha ? K? Bàng cùng 6 khu d? tr? sinh quy?n, bao g?m R?ng ng?p m?n C?n Gi?, Cát Tiên, Cát Bà, Kiên Giang, ??ng b?ng s?ng H?ng và T?y Ngh? An.

Ph?n c?p hành chính

B?n ?? hành chính Vi?t Nam

Chú thích:

*-??o Phú Qu?c (huy?n Phú Qu?c, Kiên Giang)

**-C?n ??o (huy?n C?n ??o, Bà R?a - V?ng Tàu)

***-Qu?n ??o Hoàng Sa (huy?n Hoàng Sa, ?à N?ng)

****-Qu?n ??o Tr??ng Sa (huy?n Tr??ng Sa, Khánh Hoà)

Ph?n c?p hành chính Vi?t Nam g?m 3 c?p: c?p t?nh và t??ng ???ng, c?p huy?n và t??ng ???ng, c?p x? và t??ng ???ng.

Vi?t Nam ???c chia ra 58 t?nh và 5 thành ph? tr?c thu?c trung ??ng (*) v?i th? ?? là Hà N?i. T?ng c?ng có 63 ??n v? hành chính c?p t?nh và t??ng ???ng.

D??i c?p t?nh và thành ph? tr?c thu?c trung ??ng là c?p qu?n, huy?n, th? x?thành ph? tr?c thu?c t?nh (g?i chung là c?p huy?n). Tính ??n tháng 3 n?m 2020, Vi?t Nam có 707 ??n v? c?p qu?n/huy?n/th? x?/thành ph? tr?c thu?c t?nh.

D??i c?p qu?n/huy?n/th? x?/thành ph? tr?c thu?c t?nh là các ??n v? hành chính ph??ng, x?, th? tr?n (g?i chung là c?p x?).

D??i c?p ph??ng/x?/th? tr?n là các khu v?c kh?ng chính th?c v?i tên g?i khác nhau nh? khu ph?, t? d?n ph?, làng, th?n, ?p, khóm, bu?n, b?n, xóm...

Chính tr?

Vi?t Nam là m?t n??c theo ch? ?? x? h?i ch? ngh?a, v?i c? ch? có duy nh?t m?t ??ng chính tr? l?nh ??o. Vào n?m 2016, các ??i bi?u??ng viên trong Qu?c h?i có t? l? là 95,8%[41], nh?ng ng??i ??ng ??u Chính ph?, các B? và Qu?c h?i c?ng nh? các c? quan t? pháp ??u là ??ng viên và ???c Ban Ch?p hành Trung ??ng ho?c B? Chính tr? ?? c?.

??ng C?ng s?n ??ng ??u b?i T?ng Bí th?,??ng duy nh?t l?nh ??o trên chính tr??ng Vi?t Nam, v?n cam k?t v?i các nguyên t?c c?a Lênin "t?p trung d?n ch?" mà kh?ng cho phép ?a ??ng.[42]

Qu?c h?i nhi?m k? 5 n?m, ??ng ??u là Ch? t?ch Qu?c h?i, theo hi?n pháp là c? quan ??i bi?u cao nh?t c?a nh?n d?n. Duy nh?t qu?c h?i có quy?n l?p hi?n, l?p pháp v?i nhi?m v? giám sát, quy?t ??nh nh?ng chính sách c? b?n, nh?ng nguyên t?c c?a b? máy Nhà n??c và quan h? x? h?i c?ng d?n. Qu?c h?i kh?ng ??c l?p và tu?n th? g?n tuy?t ??i các quy ??nh t? ??ng nh?ng sau ??i m?i, vai trò c?a Qu?c h?i ??y lên cao h?n.

?
Nhà Qu?c h?i (thay th? cho H?i tr??ng Ba ?ình).

Ch? t?ch n??c có các quy?n trong ?ó: C?ng b? hi?n pháp, lu?t, pháp l?nh; T?ng T? l?nh v? trang; ?? ngh? Qu?c h?i b?u, mi?n nhi?m Th? t??ng, Chánh án t?i cao, Ki?m sát t??ng t?i cao,...; thay m?t Nhà n??c v? ??i n?i và ??i ngo?i. Chính ph? là c? quan ch?p hành c?a Qu?c h?i, c? quan hành chính cao nh?t, g?m Th? t??ng, các Phó Th? t??ng, các B? tr??ng và Th? tr??ng c? quan ngang B?. Vi?c t? ch?c nh?n s? chính ph? ??u th?ng qua B? Chính tr? qu?n l?.

Tòa án nh?n d?n t?i cao là c? quan xét x? còn Vi?n ki?m sát nh?n d?n t?i cao là c? quan gi? quy?n c?ng t? và ki?m sát ho?t ??ng t? pháp cao nh?t Vi?t Nam. Ngoài ra, Tòa án qu?n s? có th?m quy?n ??c bi?t trong các v?n ?? an ninh qu?c gia.

Qu?n s?

?
Lính danh d? Vi?t Nam di?u binh tr??c Trung t?m H?i ngh? Qu?c gia trong H?i ngh? th??ng ??nh ASEAN 2010 t?i Hà N?i.

L?c l??ng v? trang nh?n d?n Vi?t Nam bao g?m Qu?n ??i nh?n d?n Vi?t Nam, C?ng an nh?n d?n Vi?t NamD?n qu?n t? v?. Qu?n ??i nh?n d?n Vi?t Nam (VPA) là tên chính th?c cho t? ch?c qu?n s? ho?t ??ng ? Vi?t Nam, ???c chia thành:

VPA có s? l??ng kho?ng 450.000 ng??i, còn t?ng l?c l??ng, bao g?m c? bán qu?n s?, có th? lên kho?ng 5.000.000 ng??i. N?m 2011, chi phí ??u t? qu?n s? ? Vi?t Nam kho?ng 2,48 t? USD, t??ng ???ng kho?ng 2,5% GDP n?m 2010.[c?n d?n ngu?n]

Ngo?i giao

?
Quan h? ngo?i giao c?a Vi?t Nam v?i các qu?c gia khác trên th? gi?i.
??Vi?t Nam
??Quan h? ngo?i giao chính th?c
??Quan h? ngo?i giao kh?ng chính th?c
??Kh?ng quan h? ngo?i giao

Theo các v?n ki?n ??i h?i ??i bi?u toàn qu?c l?n th? X: C?ng hòa X? h?i ch? ngh?a Vi?t Nam ch? tr??ng ???ng l?i ??i ngo?i ??c l?p, t? ch?, r?ng m?, ?a d?ng, ?a ph??ng hóa quan h? qu?c t?, ch? ??ng h?i nh?p qu?c t? v?i ph??ng ch?m "Vi?t Nam s?n sàng là b?n và là ??i tác tin c?y c?a t?t c? các n??c ph?n ??u vì hòa bình, ??c l?pphát tri?n".

Vi?t Nam gia nh?p Liên Hi?p Qu?c vào n?m 1977, sau ??i m?i, bình th??ng hóa quan h? v?i Trung Qu?c vào n?m 1992 và v?i Hoa K? vào n?m 1995, gia nh?p kh?i ASEAN n?m 1995. Hi?n ?? thi?t l?p quan h? ngo?i giao v?i 189 qu?c gia (g?m 43 n??c ch?u ?, 47 n??c ch?u ?u, 14 n??c ch?u ??i D??ng, 30 n??c ch?u M? và 55 n??c ch?u Phi).[43] Vi?t Nam c?ng là thành viên c?a 63 t? ch?c qu?c t? và quan h? v?i h?n 650 t? ch?c phi chính ph?.[44] Trong t? ch?c Liên Hi?p Qu?c, Vi?t Nam ?óng vai trò là ?y viên ECOSOC, ?y viên H?i ??ng ch?p hành UNDP, UNFPAUPU. Vi?t Nam t?ng t? ch?c các h?i ngh? c?p cao ASEAN (1998, 2010), ASEM (2004), Th??ng ??nh APEC (2006, 2017), C?ng ??ng Pháp ng? (1997), H?i ngh? Th??ng ??nh Tri?u Tiên-Hoa K? l?n 2 (2019). Vi?t Nam c?ng t?ng làm thành viên kh?ng th??ng tr?c H?i ??ng B?o an Liên Hi?p Qu?c nhi?m k? 2008-20092020-2021, thành viên c?a ECOSOC nhi?m k? 2016-2018,[45] Ch? t?ch lu?n phiên ASEAN (2010, 2020).

Kinh t?

?
G?o – m?t trong nh?ng m?t hàng xu?t kh?u chính.
?
M?t góc Thành ph? H? Chí Minh – trung t?m kinh t? l?n nh?t.

Chính sách ??i m?i n?m 1986 thi?t l?p m? hình "Kinh t? th? tr??ng ??nh h??ng x? h?i ch? ngh?a". Thành ph?n kinh t? ???c m? r?ng nh?ng các ngành kinh t? then ch?t v?n d??i s? ?i?u hành c?a Nhà n??c. T? n?m 1993 ??n 1997, kinh t? Vi?t Nam ??t t?c ?? t?ng tr??ng trung bình h?ng n?m kho?ng 9%. T?ng tr??ng GDP 8,5% vào n?m 1997 gi?m xu?ng 4% n?m 1998 do ?nh h??ng c?a m?t cu?c kh?ng ho?ng, và t?ng lên 4,8% n?m 1999. T?ng tr??ng GDP t?ng lên t? 6% ??n 7% gi?a nh?ng n?m 2000–2002 khi kinh t? th? gi?i ?ang trì tr?. Ngày 7 tháng 11 n?m 2006, Vi?t Nam ???c phép gia nh?p WTO sau khi k?t thúc ?àm phán song ph??ng v?i các n??c có yêu c?u và chính th?c là thành viên th? 150 ngày 11 tháng 1 n?m 2007.[46] Sau c?i cách kinh t? – x? h?i, theo m?t s? nghiên c?u, b?t bình ??ng thu nh?p ?? gia t?ng.[47][48][49]

N?m 2013, t?i m?t h?i th?o ? Hà N?i, các chuyên gia nh?n ??nh n?n kinh t? Vi?t Nam t?ng tr??ng ch?m l?i sau 5 n?m gia nh?p WTO. C? th?, trong giai ?o?n 2007–2011, ch? n?m 2008 là Vi?t Nam t?ng tr??ng GDP trên 8% dù xu?t kh?u t?ng 2,4 l?n lên 96,9 t? USD. ?a ph?n t? tr?ng xu?t kh?u là do kh?i doanh nghi?p FDI, chi?m kho?ng 60% m?t hàng xu?t kh?u ch? y?u là n?ng l?m s?n, và khoáng s?n th?. Sau h?i nh?p, t? tr?ng nh?p siêu c?ng t?ng, 18 t? USD vào n?m 2008. ?nh h??ng b?i kh?ng ho?ng kinh t? 2007–2008 và ??n n?m 2013, n?n kinh t? ??i m?t v?i áp l?c t? n? x?u ??n l?m phát, tín d?ng t?ng tr??ng th?p.[50] Tình tr?ng tham nh?ng lu?n x?p ? m?c cao trên trung bình c?a th? gi?i[51][52] và v?n ?? v?n, ?ào t?o lao ??ng, ??t ?ai, c?i cách hành chính, c? s? h? t?ng, hàng ch?c ngàn th? t?c kinh doanh t? 20 n?m tr??c ?ang t?n t?i ???c cho là kh?ng h?p v?i kinh t? th? tr??ng. Theo th?ng kê n?m 2015 c?a Ng?n hàng Th? gi?i thì PPP ??u ng??i c?a Vi?t Nam n?m 2014 là 5.294,4 USD, b?ng 55,4% so v?i Indonesia, 37% so v?i Thái Lan và b?ng 6,7% so v?i Singapore.[53]

N?m 2018, Quy m? kinh t? Vi?t Nam ??t 301,7 t? USD. Thu nh?p bình qu?n ??u ng??i ??t 3.120 USD/ng??i

V? ??a l? kinh t?, Chính ph? Vi?t Nam ph?n chia quy ho?ch các vùng kinh t? – x? h?i và các vùng kinh t? tr?ng ?i?m m?i mi?n. Các t?nh có GDP bình qu?n ??u ng??i cao nh?t: Thành ph? H? Chí Minh, Bà R?a – V?ng Tàu, B?c Ninh,... và có GDP bình qu?n ??u ng??i th?p nh?t: Hà Giang, Lai Ch?u, Cao B?ng,...

Giao th?ng

?
Qu?c l? 1A ?o?n qua Qu?n 9, TP.HCM.

Các tuy?n giao th?ng n?i ??a ch? y?u t? ???ng b?, ???ng s?t, ???ng hàng kh?ng ??u theo h??ng b?cnam. H? th?ng ???ng b? g?m các qu?c l?, t?nh l?, huy?n l?... Có t?ng chi?u dài kho?ng 222.000 km, ph?n l?n các tuy?n ???ng qu?c l? và t?nh l? ??u ???c tr?i nh?a và bê t?ng hóa, s? ít các tuy?n ???ng huy?n l? ?ang còn là các con ???ng ??t. H? th?ng ???ng s?t Vi?t Nam dài t?ng 2652?km, trong ?ó tuy?n Hà N?iThành ph? H? Chí Minh dài 1726?km ???c g?i là ???ng s?t B?c Nam.

Các tuy?n ???ng th?y n?i ??a ch? y?u n?m theo h??ng ??ngt?y d?a theo các con s?ng nh? s?ng ?à, s?ng H?ng, s?ng Sài Gòn. D? ki?n quy ho?ch tuy?n ???ng b? ven bi?n Vi?t Nam trong t??ng lai b?t ??u t?i c?ng Núi ??, Qu?ng Ninh t?i c?a kh?u Hà Tiên, Kiên Giang dài kho?ng 3.041?km. H? th?ng ???ng bi?n xu?t phát t? các c?ng bi?n nh? c?ng H?i Phòng, c?ng Quy Nh?n, c?ng Sài Gòn.

Truy?n th?ng

Truy?n th?ng Vi?t Nam có b?n lo?i hình báo chí là báo in, báo nói, báo hình và báo ?i?n t?. Vi?t Nam hòa m?ng internet qu?c t? vào n?m 1997 và h?n 10 n?m nay, hàng lo?t báo ?i?n t?, trang tin ?i?n t? ?? ra ??i. Th?ng kê ??n tháng 7 n?m 2010, t?i Vi?t Nam có 706 c? quan báo chí in, trong ?ó có 178 báo và 528 t?p chí. Có 65 ?ài phát thanh – truy?n hình, g?m 2 ?ài phát thanh – truy?n hình trung ??ng (VTV, VOV) và 63 ?ài phát thanh – truy?n hình ? các ??a ph??ng. Có 34 báo ?i?n t?, 180 trang tin ?i?n t? c?a các c? quan t?p chí, báo, ?ài và hàng ngàn trang th?ng tin ?i?n t?.[54]

T?i Vi?t Nam, t?t c? các c? quan truy?n th?ng, báo chí ho?t ??ng d??i s? qu?n l? và giám sát c?a B? Th?ng tin và Truy?n th?ng Vi?t Nam, và d??i s? ??nh h??ng c?a Ban Tuyên giáo Trung ??ng ??ng C?ng s?n Vi?t Nam. Lu?t pháp ch?a c?p phép cho báo chí t? nh?n ho?t ??ng.

Du l?ch

S? l??ng khách du l?ch ??n Vi?t Nam t?ng nhanh nh?t trong vòng 10 n?m t? 20002010. N?m 2013, có g?n 7,6 tri?u l??t khách qu?c t? ??n Vi?t Nam và n?m 2017, có h?n 10 tri?u l??t khách qu?c t? ??n Vi?t Nam, các th? tr??ng l?n nh?t là Trung Qu?c, Hàn Qu?c, Nh?t B?n, Hoa K??ài Loan.[55]

Vi?t Nam có các ?i?m du l?ch t? B?c ??n Nam, t? mi?n núi t?i ??ng b?ng, t? các th?ng c?nh thiên nhiên t?i các di tích v?n hóa l?ch s?. Các ?i?m du l?ch mi?n núi nh? Sapa, Bà Nà, ?à L?t. Các ?i?m du l?ch ? các b?i bi?n nh? ?à N?ng, Nha Trang, V?ng Tàu và các ??o nh? Cát Bà, C?n ??o, Lí S?n.

Khoa h?c và c?ng ngh?

N?m 2010, t?ng chi tiêu c?a Nhà n??c vào khoa h?c và c?ng ngh? chi?m kho?ng 0,45% GDP. Theo UNESCO, Vi?t Nam ?? dành 0,19% GDP ?? nghiên c?u và phát tri?n khoa h?c vào n?m 2011. Chi?n l??c tìm cách thúc ??y h?p tác khoa h?c qu?c t? l?n h?n, v?i k? ho?ch thi?t l?p m?ng l??i các nhà khoa h?c Vi?t Nam ? n??c ngoài và kh?i x??ng m?t m?ng l??i k?t n?i các t? ch?c khoa h?c qu?c gia v?i các ??i tác n??c ngoài.

M?t b? chi?n l??c phát tri?n qu?c gia cho các l?nh v?c trong kinh t?, ch? y?u liên quan ??n khoa h?c c?ng ngh?. Ví d? là Chi?n l??c phát tri?n b?n v?ng (2012) và Chi?n l??c phát tri?n ngành c? khí (2006), cùng v?i T?m nhìn 2020 (2006). Kêu g?i nh?n l?c có tay ngh?, ??u t? n?ng c?p c?ng ngh? khu v?c t? nh?n. Chi?n l??c phát tri?n khoa h?c và c?ng ngh? 2011–2020 n?m 2012 l?p k? ho?ch ?u tiên nghiên c?u toán, v?t l?; ?i?u tra khí h?u, thiên tai; phát tri?n h? ?i?u hành ?i?n t?; c?ng ngh? sinh h?c áp d?ng ??c bi?t cho n?ng, l?m nghi?p, y h?c và m?i tr??ng.

Nh?n kh?u

D?n s?

?
T? l? t?ng d?n s? Vi?t Nam giai ?o?n 1980 – 2014.[c?n d?n ngu?n]

T?ng s? d?n c?a Vi?t Nam vào th?i ?i?m 0h ngày 01/4/2019 là 96.208.984 ng??i, trong ?ó d?n s? nam là 47.881.061 ng??i (chi?m 49,8%) và d?n s? n? là 48.327.923 ng??i (chi?m 50,2%). V?i k?t qu? này, Vi?t Nam là qu?c gia ??ng d?n th? 15 trên th? gi?i.[56]

Vi?t Nam có 54 d?n t?c, trong ?ó d?n t?c Kinh chi?m g?n 86%, t?p trung ? nh?ng mi?n ch?u th???ng b?ng ven bi?n. Các d?n t?c thi?u s?, tr? ng??i Hoa, ng??i Ch?mng??i Khmer, ph?n l?n t?p trung ? các vùng mi?n núi và cao nguyên. Trong s? này, ??ng d?n nh?t là các d?n t?c Tày, Thái, M??ng,... ng??i ? ?u có s? d?n ít nh?t. Có các d?n t?c m?i di c? vào Vi?t Nam vài tr?m n?m tr? l?i ??y nh? ng??i Hoa. Ng??i Hoang??i Ngái là hai d?n t?c duy nh?t có d?n s? gi?m giai ?o?n 1999 – 2009.

Theo ?i?u tra c?a T?ng c?c th?ng kê thì vùng ??ng d?n nh?t Vi?t Nam là ??ng b?ng s?ng H?ng v?i kho?ng 22,5 tri?u ng??i, k? ti?p là b?c Trung b?duyên h?i nam Trung b? v?i kho?ng 20,1 tri?u ng??i, th? ba là ??ng Nam b? v?i 17,8 tri?u ng??i, th? t? là ??ng b?ng s?ng C?u Long v?i kho?ng 17,2 tri?u ng??i. Vùng ít d?n nh?t là T?y Nguyên v?i kho?ng 5,8 tri?u ng??i. Theo ?i?u tra d?n s? và nhà ? gi?a k? (IPS) 2019 thì 34,4% d?n s? Vi?t Nam ?ang sinh s?ng t?i thành th? và 65,6% c? trú ? n?ng th?n.[57] V? t? s? gi?i tính trung bình vào n?m 2019 là 99,1 nam/100 n?. Theo nh?n xét c?a t? The Economist, m?c ?? gi?m d?n s? do sinh su?t t?t gi?m t?o ra vi?n c?nh l?o hóa ? Vi?t Nam v?i t? l? ng??i cao niên h?n 60 tu?i d? ?oán s? t?ng t? 12% (2018) lên 21% (2040). ??nh d?n s? lao ??ng c?a Vi?t Nam là vào n?m 2013, sau ?ó s? gi?m d?n. T? l? tr?/già ???c cho là g?y chao ??o v? tài chính ?? cung c?p d?ch v? y t? và c?p d??ng khi 90% ng??i cao niên kh?ng có kho?n ti?t ki?m nào c? khi ng?n sách nhà n??c ch? ph? c?p cho ng??i h?n 80 tu?i v?i bình qu?n vài USD/tu?n.[58][59]

Ng?n ng?

?
Ch? "t?nh" trong th? pháp ch? Qu?c ng?.

Ng?n ng? qu?c gia c?a Vi?t Nam là ti?ng Vi?t, m?t ng?n ng? thu?c Ng? h? Nam ? (M?n-Khmer), ???c nói b?i ph?n l?n d?n s?. Trong l?ch s? ban ??u c?a nó, v?n t? ti?ng Vi?t ?? s? d?ng ch? Hán, sau này xu?t hi?n thêm ch? N?m d?a trên ch?t li?u ch? Hán hình thành t? kho?ng th? k? 7 t?i th? k? 13.[60][61][62] Tác ph?m v?n h?c Truy?n Ki?u (tên g?c ?o?n tr??ng t?n thanh) do ??i thi hào Nguy?n Du sáng tác ???c vi?t b?ng ch? N?m.[63] Ch? Qu?c ng?, h? ch? dùng k? t? Latinh ?? vi?t ti?ng Vi?t, ???c phát tri?n vào th? k? 17 b?i các nhà truy?n giáo Dòng Tên nh? Francisco de PinaAlexandre de Rhodes d?a trên các b?ng ch? cái c?a nhóm ng?n ng? R?man, ??c bi?t là b?ng ch? cái B? ?ào Nha, sau này ???c s? d?ng r?ng r?i th?ng qua các ??nh ch? và phong trào Vi?t Nam th?i k? Pháp thu?c.[60][64] Các nhóm thi?u s? ? Vi?t Nam nói nhi?u ng?n ng?, bao g?m: ti?ng Tày, ti?ng M??ng, ti?ng Ch?m, ti?ng Khmer, ti?ng Hán, ti?ng Nùng and ti?ng H'M?ng. Ng??i Th??ng th??ng s?ng ? T?y Nguyên c?ng nói m?t s? ng?n ng? riêng bi?t, m?t s? ng?n ng? thu?c ng? h? Nam ??o và nh?ng ng?n ng? khác ng? t?c M? Lai-?a ??o.[65] Trong nh?ng n?m g?n ??y, m?t s? ng?n ng? k? hi?u ?? ???c phát tri?n t?i các thành ph? l?n.

Ti?ng Pháp, m?t di s?n c?a ch? ?? thu?c ??a, ???c nhi?u ng??i Vi?t Nam có h?c là ng?n ng? th? hai, ??c bi?t là trong th? h? c? và nh?ng ng??i ???c giáo d?c ? mi?n Nam, n?i ??y là ng?n ng? chính hành chính, giáo d?c m?t th??ng m?i. Vi?t Nam v?n là thành viên c?a C?ng ??ng Pháp ng? (La Francophonie) và giáo d?c ?? làm h?i sinh m?t s? m?i quan t?m ??n ng?n ng?.[66] Ti?ng Nga, và ? m?c ?? th?p h?n là ti?ng ??c, ti?ng Sécti?ng Ba Lan ???c bi?t ??n trong m?t s? ng??i mi?n B?c có quan h? v?i Kh?i ??ng ?u trong Chi?n tranh L?nh.[67] V?i m?i quan h? ???c c?i thi?n v?i các n??c ph??ng T?y và nh?ng c?i cách g?n ??y trong qu?n tr? Vi?t Nam, ti?ng Anh ngày càng ???c s? d?ng nh? ng?n ng? th? hai và vi?c h?c ti?ng Anh gi? ??y b?t bu?c h?u h?t các tr??ng h?c bên c?nh ho?c thay th? cho ti?ng Pháp.[68][69] S? ph? bi?n c?a ti?ng Nh?tti?ng Tri?u Tiên c?ng gia t?ng lên khi m?i quan h? c?a ??t n??c này v?i các qu?c gia ??ng ? khác ???c t?ng c??ng.[70][71][72]

T?n giáo

?
Chùa Bút Tháp, B?c Ninh.
?

T?n giáo t?i Vi?t Nam (2014)[73]

??Ph?t giáo (12.2%)
??C?ng giáo (6.9%)
??Cao ?ài (4.8%)
??Tin Lành (1.5%)
??Hòa H?o (1.4%)
??Khác (0.1%)

Vi?t Nam là m?t qu?c gia ?a t?n giáotín ng??ng. C?ng ??ng các d?n t?c có tín ng??ng d?n gian riêng. Ph?t giáo du nh?p vào Vi?t Nam t? nh?ng n?m ??u T?y l?ch cùng v?i Nho giáo??o giáo. ???c g?i chung là tam giáo, ba t?n giáo có ?nh h??ng nhi?u t?i v?n hóa Vi?t Nam. Ph?t giáo Vi?t Nam ?a s? thu?c ??i th?a và t?ng có v? th? nh? qu?c giáo th?i Nhà L?Nhà Tr?n. M?t s? t? t??ng Nho giáo cho t?i nay v?n gi? vai trò quan tr?ng trong tr?t t? x? h?i Vi?t Nam. C?ng giáo ???c truy?n vào t? th? k? 16; n?n t?ng c?a C?ng giáo Vi?t Nam ???c x?y d?ng b?i các nhà truy?n giáo Dòng Tên d??i quy ch? b?o tr? B? ?ào Nha.[74] Tin Lành ???c chính th?c truy?n vào Vi?t Nam t? ??u th? k? 20 b?i H?i Truy?n giáo Phúc ?m Liên hi?p. Hindu giáo và sau này H?i giáo ???c truy?n vào Ch?m Pa, Nam Trung B? t? ?n ?? và Qu?n ??o M? Lai. Bên c?nh các t?n giáo th? gi?i, Vi?t Nam còn có m?t s? t?n giáo n?i sinh nh? ??o Cao ?ài??o Hòa H?o. Ngoài ra, có m?t l??ng d?n s? c?a Vi?t Nam là kh?ng t?n giáo.

T?i ph?m và t? n?n

Vi?t Nam có t? l? t?i ph?m ? m?c th?p so v?i các n??c cùng trình ?? phát tri?n và th?p h?n m?t s? qu?c gia phát tri?n.[75] Các b?ng nhóm t?i ph?m có t? ch?c nh? N?m Cam, Khánh Tr?ng ít h?n và ?? tinh vi kh?ng sánh ???c v?i Mafia qu?c t?.

Vi?t Nam là ??a ?i?m nh?ng t?i ph?m trong và ngoài n??c l?ng hành nh? các ??u d?y m?i d?m, ma túy.[76] Vi?t Nam ch?u ?nh h??ng t? nh?ng ??a danh bu?n bán ma túy nh? Tam giác vàng và Tr?ng l??i li?m vàng. Theo m?t s? quan ch?c nh?n xét thì các ho?t ??ng bu?n bán ma túy càng ngày càng tinh vi và ph?c t?p.[76] Vi?t Nam tham gia các h?i ngh? qu?c t? bàn th?o v?n ?? trên nh? "H?i ngh? qu?c t? phòng, ch?ng ma túy, khu v?c nhóm c?ng tác Vi?n ??ng" do mình ch? trì v?i s? h?p tác c?a 19 n??c l?n c?n. N?m 2012, c? n??c có ??c tính kho?ng 170 nghìn ng??i nghi?n ma túy.[76] Các t? n?n khác c? b?c, cá ??, s? d?ng và bu?n bán ma túy, m?i d?m... Theo s? phát tri?n c?a kinh t? – x? h?i, t?i ph?m có xu h??ng t?ng. Các t? n?n liên quan ??n cá ?? trong ho?t ??ng th? thao r?i ph?n nhi?u n?m ? m?n bóng ?á.[77] M?t lo?i hình t?i ph?m khác ?ó là tham nh?ng v?i m?t s? v? án nh? PMU 18, Vinashin. Vi?t Nam hi?n v?n duy trì án t? hình.

Giáo d?c

T? l? ng?n sách nhà n??c dành cho giáo d?c t?ng t? 10,89% n?m 2005 t?ng lên ??n 12,05% n?m 2010 và 16,85% n?m 2012.[78]

? Vi?t Nam có 5 c?p h?c: ti?u h?c, trung h?c c? s?, trung h?c ph? th?ng, ??i h?csau ??i h?c. Các tr??ng ??i h?c ch? y?u t?p trung ? hai thành ph? l?n là Hà N?iTP. H? Chí Minh. Theo k?t qu? ?ánh giá h?c sinh qu?c t? (PISA) c?a T? ch?c H?p tác và Phát tri?n kinh t? (OECD) ???c c?ng b? n?m 2013, ?i?m trung bình m?n Khoa h?c c?a h?c sinh Vi?t Nam ? ?? tu?i 15 n?m 2012 ??ng th? 8 th? gi?i.[79] Có ? ki?n cho r?ng k?t qu? này kh?ng ph?n ánh ?úng ch?t l??ng giáo d?c Vi?t Nam vì các tr??ng ph? th?ng theo ch? th? c?a B? Giáo d?c và ?ào t?o ?? chu?n b? khá k? l??ng cho k? thi PISA t? tr??c.[80][81]

V?i b?c ??i h?c, Vi?t Nam có t?ng 376 tr??ng cao ??ng, ??i h?c trên c? n??c, trong ?ó B? Giáo d?c tr?c ti?p qu?n l? 54 tr??ng. Ba c? s? ??i h?c l?n nh?t qu?c gia g?m ??i h?c Qu?c gia Hà N?i, ??i h?c Qu?c gia TP H? Chí Minh, Tr??ng ??i h?c Bách Khoa Hà N?i. N?m 1988, B? ??i h?c ra Quy?t ??nh cho phép thành l?p Trung t?m ??i h?c d?n l?p Th?ng Long, tr??ng ??i h?c d?n l?p ??u tiên t?i Vi?t Nam và ??n n?m 2017, toàn Vi?t Nam có 84 tr??ng d?n l?p, t? th?c.[82] T?ng s? sinh viên b?c ??i h?c ??n n?m h?c 2016–2017 là 1.767.879 ng??i.[83]

Y t?

V? c? s? h? t?ng, tính ??n n?m 2010, toàn Vi?t Nam có 1.030 b?nh vi?n, 44 khu ?i?u d??ng ph?c h?i ch?c n?ng, 622 phòng khám ?a khoa khu v?c;[84] v?i kho?ng 246.300 gi??ng b?nh.[85] Bên c?nh các c? s? y t? nhà n??c ?? b?t ??u hình thành m?t h? th?ng y t? t? nh?n bao g?m 19.895 c? s? hành ngh? y, 14.048 c? s? hành ngh? d??c, 7.015 c? s? hành ngh? y h?c c? truy?n, 5 b?nh vi?n t? có v?n ??u t? n??c ngoài ?? góp ph?n gi?m quá t?i ? các b?nh vi?n nhà n??c.[86] M?ng l??i y t? c? s? c?a Vi?t Nam hi?n nay ?? có 80% s? th?n b?n có nh?n viên y t? ho?t ??ng, 100% s? x?tr?m y t? trong ?ó g?n 2/3 x? ??t chu?n qu?c gia.[87]

V? nh?n l?c trong ngành, Vi?t Nam hi?n có h? th?ng các tr??ng ??i h?c y, d??c ph?n b? trên c? n??c. M?i n?m có hàng nghìn bác s?d??c s? ??i h?c t?t nghi?p ra tr??ng. Ngoài ra còn có h? th?ng các tr??ng ?ào t?o k? thu?t viên trung h?c y, d??c, nha t?i các ??a ph??ng. Hi?n nay s? l??ng cán b? nh?n viên ngành y t? ?? có 250.000 ng??i, trong ?ó có 47.000 ng??i có trình ?? ??i h?c các lo?i.[86]

Ngành Y t? hi?n t?i c?a Vi?t Nam ?ang ???c nhi?u t? ch?c qu?c t? tài tr? v?n ODA và v?n NGO, tính ??n n?m 2010, B? Y t? Vi?t Nam ?ang qu?n l? 62 d? án ODA và trên 100 d? án NGO v?i t?ng kinh phí h?n 1 t? USD, các d? án ???c ph?n b? ? ??u kh?p các vùng mi?n.[88] Nh?ng n?m g?n ??y, y t? Vi?t Nam ???c ?ánh giá là tham nh?ng ? nhi?u c?p ??, ???c tìm th?y trong c? ba l?nh v?c qu?n l? nhà n??c, d?ch v? t?i c? s? y t? và qu?n l? b?o hi?m y t?.[89]

V?n hóa

?
Múa r?i n??c – m?t lo?i hình ngh? thu?t s?n kh?u d?n gian.

Vi?t Nam có n?n v?n hóa ??c tr?ng và ???c x?p vào Vùng v?n hóa ??ng ?. T? vùng ??ng b?ng s?ng H?ng v?i v?n hóa làng x? và v?n minh lúa n??c, ??n nh?ng s?c thái v?n hóa các d?n t?c mi?n núi t?i t?y b?c??ng b?c. T? vùng biên vi?n các tri?u ??i mi?n B?c ??n n?n v?n hóa Ch?m Pa c?a ng??i Ch?m Nam Trung B? cùng vùng ??t m?i ? Nam B? k?t h?p v?n hóa các t?c ng??i Hoa, ng??i Khmer và các b? t?c T?y Nguyên.

54 d?n t?c có nh?ng phong t?c, nh?ng l? h?i mang ? ngh?a sinh ho?t c?ng ??ng, tín ng??ng, s? khoan dung trong t? t??ng t?n giáo, tính c?n k? và ?n d? trong ng?n ng? t? truy?n th?ng ??n hi?n ??i c?a v?n h?c, ngh? thu?t. V?i l?ch s? hàng nghìn n?m h?i t? các d?n t?c, t? v?n hóa b?n ??a th?i H?ng Bàng ??n nh?ng ?nh h??ng t? xa x?a c?a Trung Qu?c??ng Nam ? ??n nh?ng ?nh h??ng c?a Pháp th? k? XIX, ph??ng T?y trong th? k? XX và toàn c?u hóa t? th? k? XXI, Vi?t Nam ?? có nh?ng thay ??i v? v?n hóa theo các th?i k? l?ch s?.

Ti?ng Vi?tti?ng m? ?? c?a h?n 85% d?n c? Vi?t Nam và ng?n ng? th? hai c?a các d?n t?c thi?u s?. Ti?ng Vi?t tr??c ??y ch? y?u dùng ch? N?m ?? vi?t. V?n t? ti?ng Vi?t ngày nay là ch? Qu?c ng? Latinh do các tu s? Dòng Tên sáng t?o. Bên c?nh ?ó, Vi?t Nam có các ng?n ng? thi?u s? thu?c các ng? h? Nam ?, Nam ??o, Hán-T?ng, Tai-Kadai, và H'M?ng-Mi?n.

?m nh?c

?
M? hình ??n ca tài t?.

?m nh?c truy?n th?ng khác nhau gi?a các vùng phía B?c và phía Nam c?a ??t n??c. ?m nh?c c? ?i?n ? mi?n B?c là hình th?c ?m nh?c l?u ??i nh?t Vi?t Nam. Trong l?ch s?, Vi?t Nam ?nh h??ng n?ng nh?t b?i truy?n th?ng ?m nh?c Trung Qu?c, cùng Hàn Qu?c, M?ng C?Nh?t B?n. Nh? nh?c là hình th?c ca nh?c cung ?ình. Chèo là m?t hình th?c s?n kh?u ca nh?c c?. X?m là m?t lo?i nh?c d?n gian Vi?t Nam. Quan h? có ? B?c Ninh và B?c Giang. Hát ch?u v?n là hình th?c ca nh?c h?u ??ng trong các nghi l?. Nh?c d?n t?c c?i biên là m?t hình th?c hi?n ??i c?a ?m nh?c d?n gian Vi?t Nam xu?t hi?n t? nh?ng n?m 1950. Ca trù là m?t lo?i hình di?n x??ng ?m nh?c giàu ch?t li?u thi ca. UNESCO còn c?ng nh?n C?ng Chiêng T?y Nguyênki?t tác truy?n kh?u và phi v?t th? nh?n lo?i vào ngày 15 tháng 11 n?m 2005 và dòng nh?c d?n t?c ??n ca tài t? Nam B?di s?n phi v?t th?. Các nh?c c? truy?n th?ng nh? ?àn b?u, ?àn gáo, ?àn nguy?t... v?i ?àn ?ánh?c c? g? c? nh?t Vi?t Nam.

?m nh?c hi?n ??i c?a Vi?t Nam, ???c bi?t ??n v?i tên g?i "V-pop" là m?t th? lo?i t?n nh?c trong c?ng cu?c hi?n ??i hóa ?m nh?c Vi?t Nam, s? d?ng ng?n ng? Vi?t ho?c có th? khác, ho?c có th? k?t h?p c? hai, do ng??i Vi?t sáng tác và biên so?n nh?c. Nh?ng ca s? c?a Vi?t Nam nh? ?àm V?nh H?ng ???c m?nh danh là "?ng hoàng nh?c Vi?t", ngh? s? n? nh? Thanh Lam, H?ng Nhung, Tr?n Thu Hà và M? Linh ???c c?ng chúng và báo chí c?ng nh?n là 4 diva c?a Vi?t Nam. S?n Tùng M-TP ?? ??t ???c nh?ng thành c?ng và giành ???c nhi?u gi?i th??ng t? trong n??c và qu?c t?, anh ???c xem là m?t trong nh?ng ng?i sao nh?c pop thành c?ng nh?t ??ng Nam ? hi?n nay và ???c m?nh danh là "Hoàng t? V-pop". M?t s? ca s? khác nh? Min, M? T?m c?ng ?? ??t ???c m?t vài thành c?ng t?i th? tr??ng ?m nh?c th? gi?i.

Trang ph?c

?
?o dài, m?t trong nh?ng trang ph?c truy?n th?ng.

?o dài hi?n ???c xem là trang ph?c truy?n th?ng, ???c m?c trong nh?ng d?p ??c bi?t nh? ?ám c??il? h?i. ?o dài tr?ng là ??ng ph?c b?t bu?c cho n? sinh ? nhi?u tr??ng trung h?c ph? th?ng kh?p Vi?t Nam. ?o dài ?? t?ng ???c m?c b?i c? hai gi?i, nh?ng ngày nay ch? y?u dành cho ph? n?, ?àn ?ng c?ng m?c nó vào m?t s? d?p nh? ?ám c??i truy?n th?ng. M?t s? ví d? khác v? trang ph?c truy?n th?ng c?a Vi?t Nam bao g?m áo giao l?nh, áo t? th?n, áo ng? c?c, y?m, áo bà ba, áo g?m,... M? nón truy?n th?ng bao g?m nón lánón quai thao.

?m th?c

Có s? k?t h?p c?a n?m y?u t? c? b?n: cay, chua, ??ng, m?n và ng?t. N??c m?m, n??c t??ng,... là m?t trong nh?ng nguyên li?u t?o h??ng li?u chính trong món ?n. N?u ?n truy?n th?ng c?a Vi?t Nam ???c bi?t ??n v?i các nguyên li?u t??i, ít dùng d?u, và ph? thu?c vào rau th?m, rau qu?. M?t ??c ?i?m ph?n bi?t ?m th?c Vi?t Nam v?i m?t s? n??c khác: ?m th?c Vi?t Nam chú tr?ng ?n ngon, ??i khi kh?ng ??t m?c tiêu hàng ??u là ?n b?. B?i v?y trong h? th?ng ít có nh?ng món c?u k?, h?m nh? ninh k? nh???m th?c Trung Hoa, kh?ng thiên v? bày bi?n có tính th?m m? nh???m th?c Nh?t B?n, mà thiên v? ph?i tr?n gia v? ho?c s? d?ng nh?ng nguyên li?u dai, giòn (ví d? ch?n cánh gà, ph? t?ng ??ng v?t, tr?ng v?t l?n...). Ph? là món ?n Vi?t Nam có th? k? ??n.

Th? thao

Nh?ng m?n th? thao mang tính c? truy?n ? Vi?t Nam có ??u v?t, v? thu?t, ?á c?u, c? t??ng. ? m?t s? khu v?c t?p trung ng??i d?n t?c thi?u s? có b?n n?, ??y g?y. Nh?ng n?m g?n ??y, qu?n v?t b?t ??u ph? bi?n ? các thành ph? l?n. M?t s? m?n th? thao khác ph? bi?n có th? k? ??n là bóng ?á, bóng chuy?n, bóng bàn, c?u l?ng, billiards snookerc? vua. ?oàn th? thao Vi?t Nam b?t ??u tham gia Olympic mùa hè t? n?m 1952 cho t?i nay[90] và ?? có ???c huy ch??ng vàng ??u tiên và duy nh?t vào n?m 2016 c?a Hoàng Xu?n Vinh trong m?n b?n súng. ? Olympic ng??i khuy?t t?t, Vi?t Nam tham gia t? n?m 2000 và c?ng có ???c huy ch??ng vàng ??u tiên và duy nh?t ? m?n c? t? do l?c s? Lê V?n C?ng ??t ???c.[91]

M?t s? ngày l?

M?t s? ngày l? l?n ? Vi?t Nam
Ngày thángS? ngàyTênGhi chú
1 tháng 11T?t D??ng L?ch
30 tháng 12 (29 tháng 12 n?u tháng thi?u) ??n 4 tháng 15T?t Nguyên ?án?m l?ch
10 tháng 31Ngày Gi? T? Hùng V??ng
30 tháng 4Ngày Gi?i phóng mi?n Nam, th?ng nh?t ??t n??c-Ngày Chi?n th?ng
1 tháng 5Ngày Qu?c t? Lao ??ng
2 tháng 9Qu?c khánh

Xem thêm

Ghi chú

  1. ^ Hi?n pháp Vi?t Nam 2013, ?i?u 5.3[3]

Chú thích

  1. ^ “D?n t?c Kinh”. ??ng C?ng s?n Vi?t Nam. 15 tháng 10 n?m 2004. B?n g?c l?u tr? 5 tháng 2 n?m 2016. Truy c?p 21 tháng 11 n?m 2015.?
  2. ^ Bielefeldt 2014.
  3. ^ “CH??NG I - CH? ???CH?NH?TR? - HI?N PH?P N??C C?NG H?A X? H?I CH? NGH?A VI?T NAM.”. C?NG TH?NG TIN ?I?N T? CH?NH PH?. Truy c?p Ngày 10 tháng 9 n?m 2019.?
  4. ^ B? Ngo?i giao. “M?t s? th?ng tin v? ??a l? Vi?t Nam”. Chính ph? Vi?t Nam. B?n g?c l?u tr? 14 tháng 10 n?m 2009. Truy c?p 19 tháng 3 n?m 2012.?
  5. ^ "Vietnam Geography Profile 2018". Index Mundi. 12 tháng 7 n?m 2011.
  6. ^ a ? ? b “Report for Selected Countries and Subjects: Vietnam”. Qu? Ti?n t? Qu?c t?. Truy c?p ngày 2 tháng 4 n?m 2019.?
  7. ^ World Bank 2016a.
  8. ^ “Human Development Report 2019” (PDF). United Nations Development Programme. 2019. Truy c?p ngày 9 tháng 12 n?m 2019.?
  9. ^ “C?ng b? k?t qu? T?ng ?i?u tra d?n s? 2019”. Trung t?m T? li?u và D?ch v? Th?ng kê, T?ng c?c Th?ng kê. 11 tháng 7 n?m 2019.?
  10. ^ “Ngo?i giao Vi?t Nam: Ch? ??ng, sáng t?o và hi?u qu?, n?ng t?m v? th? ??t n??c”. T?p chí C?ng s?n.?
  11. ^ M?t s? th?ng tin c? b?n v? C?ng hòa x? h?i ch? ngh?a Vi?t Nam. B? Ngo?i giao Vi?t Nam. tr.?25.?
  12. ^ “Vietnam's new-look economy”. BBC. 18 tháng 10 n?m 2004.?
  13. ^ a ? Xuanjun Xie. “日本”起源于中国考 A Research On Japan's Origin with China. Google 图书. 第179页.
  14. ^ 郭振铎, 张笑梅. 越南通史. 北京: 中国人民大学出版社, n?m 2001. ISBN 7-300-03402-0. Trang 536.
  15. ^ Woods 2002, tr. 38.
  16. ^ Tonnesson & Antlov 1996, tr. 117.
  17. ^ Tonnesson & Antlov 1996, tr. 126.
  18. ^ a ? ? b "Origin of Vietnamese People". American Technologies, Inc. (Business Collaboration Services). L?u tr? ngày 6 tháng 1 n?m 2010.
  19. ^ Cooke, Li & Anderson 2011, tr. 46
  20. ^ Ng? V?n Th?o, tr. 823-824
  21. ^ "History of Vietnam: Chinese Colonization". Windows on Asia (Asian Studies). L?u tr? ngày 25 tháng 8 n?m 2007.
  22. ^ Hà Anh Th? 2000, tr. 29
  23. ^ "Spears offer insight into early military strategy". Th?ng t?n x? Vi?t Nam (ti?ng Anh), 22 tháng 1 n?m 2006. L?u tr? ngày 4 tháng 3 n?m 2009.
  24. ^ Vi?t Nam s? l??c (越南史略), Tr?n Tr?ng Kim tr. 99.
  25. ^ Eugene Page & M. Sonnenburg, tr. 723
  26. ^ ??i Vi?t s? l??c, tr. 52
  27. ^ Nguy?n Kh?c Ng? (1988). T?y-ph??ng ti?p-xúc v?i Vi?t-nam, Cu?n 1: B?-?ào-nha, T?y-ban-nha và Hòa-lan giao-ti?p v?i ??i-Vi?t (th? k? XVI, XVII, XVIII). Montréal, Canada: Nhóm Nghiên c?u S? ??a Vi?t Nam.?
  28. ^ Jacques, Roland (2002). Portuguese Pioneers of Vietnamese Linguistics Prior to 1650 – Pionniers Portugais de la Linguistique Vietnamienne Jusqu’en 1650 (b?ng ti?ng Anh & ti?ng Pháp). Bangkok, Thái Lan: Orchid Press. ISBN?974-8304-77-9.?
  29. ^ Keith, Charles (2012). Catholic Vietnam: A Church from Empire to Nation. University of California Press. tr.?18–21. ISBN?9780520272477.?
  30. ^ "French Counterrevolutionary Struggles: Algeria and Indochina" (PDF). H?c vi?n Qu?n ??i Hoa K? (1968), l?u tr? ngày 11 tháng 8 n?m 2011.
  31. ^ Hirschman, Charles; Preston, Samuel; V? M?nh L?i (1995). "Vietnamese Casualties During the American War: A New Estimate" (PDF). 21 (4): 783–812. JSTOR 2137774.
  32. ^ “C?u hoàng B?o ??i và nh?ng canh b?c ?? v??ng”. Báo Di?n ?àn Doanh nghi?p. Ngày 25 tháng 5 n?m 2012. Truy c?p ngày 2 tháng 4 n?m 2019.?
  33. ^ Nash, Gary B., Julie Roy Jeffrey, John R. Howe, Peter J. Frederick, Allen F. Davis, Allan M. Winkler, Charlene Mires, and Carla Gardina Pestana. The American People, Concise Edition Creating a Nation and a Society, Combined Volume (?n b?n th? 6). New York: Longman, 2007.
  34. ^ Robert C. Doyle (2010). The Enemy in Our Hands: America's Treatment of Enemy Prisoners of War from the Revolution to the War on Terror. ??i h?c Kentucky. tr. 269. ISBN 978-0-8131-2589-3.
  35. ^ "Vietnam War", Clark D. Neher, ??i h?c B?c Illinois (Hoa K?).
  36. ^ Malcolme W. Browne (13 tháng 10 n?m 1999). "Saigon's Finale", ??ng trên báo The New York Times.
  37. ^ F. Martin, Michael (29 tháng 10 n?m 2009). “U.S.-Vietnam Economic and Trade Relations: Issues for the 111th Congress” (PDF). CRS Report for Congress.?
  38. ^ "??i m?i b?t ??u t? ??u?". Báo C?n Th? ??ng t?i ngày 19 tháng 10 n?m 2005. L?u tr? ngày 25 tháng 10 n?m 2005.
  39. ^ Niên giám th?ng kê 2006
  40. ^ Bi?n ??i khí h?u trong quá kh? và t??ng lai ? Vi?t Nam M? Xu?n – T?ng c?c Khí t??ng Th?y v?n (D?a trên ?? tài nghiên c?u c?a Phan V?n T?n, Ng? ??c Thành, Khoa Khí t??ng Thu? v?n và H?i d??ng h?c, Tr??ng ??i h?c Khoa h?c T? nhiên, ?HQGHN) 06/11/2014 l?u tr?
  41. ^ “G?n 96% ??i bi?u Qu?c h?i là ??ng viên”. Truy c?p ngày 18 tháng 7 n?m 2018.?
  42. ^ The Limits and Potential of Liberal Democratisation in Southeast Asia uni-hamburg, 10.12.2014
  43. ^ Theo trang web chính th?c c?a n??c C?ng hòa X? h?i Ch? ngh?a Vi?t Nam Quan h? ngo?i giao, truy c?p ngày 22 tháng 7 n?m 2015
  44. ^ "Các T? ch?c-Di?n ?àn Qu?c t?", B? Ngo?i giao Vi?t Nam. Truy c?p ngày 31 tháng 05 n?m 2019.
  45. ^ “i?t Nam ?? trúng c? H?i ??ng Kinh t? - x? h?i LHQ”.?
  46. ^ “Vi?t Nam chính th?c tr? thành thành viên th? 150 c?a WTO” (Th?ng cáo báo chí). Xu?n Danh, Báo Thanh niên. 8 tháng 11 n?m 2006. Truy c?p 9 tháng 12 n?m 2011.?
  47. ^ "Distribution of Family Income – Gini Index". C? quan Tình báo Trung ??ng (CIA). Truy c?p 27 tháng 11 n?m 2011.
  48. ^ “ScienceDirect – Journal of Econometrics: On decomposing the causes of health sector inequalities with an application to malnutrition inequalities in Vietnam”. Science Direct. 12 tháng 9 n?m 2002. doi:10.1016/S0304-4076(02)00161-6. Truy c?p 6 tháng 8 n?m 2011.?
  49. ^ Gallup, John Luke (2002). “The wage labor market and inequality in Viet Nam in the 1990s”. REPEC. Truy c?p 7 tháng 11 n?m 2010.?
  50. ^ “Kinh t? ?i xu?ng sau 5 n?m gia nh?p WTO” (Th?ng cáo báo chí). VnExpress. Ngày 3 tháng 4 n?m 2013. Truy c?p ngày 4 tháng 4 n?m 2013.?
  51. ^ “Tham nh?ng trong m?t ng??i d?n ?? th? VN” (Th?ng cáo báo chí). BBC. Ngày 16 tháng 12 n?m 2010. B?n g?c l?u tr? ngày 18 tháng 12 n?m 2010. Truy c?p ngày 9 tháng 12 n?m 2011.?
  52. ^ “Vi?t Nam tham nh?ng th? ba ch?u ??” (Th?ng cáo báo chí). BBC. Ngày 8 tháng 3 n?m 2010. Truy c?p ngày 9 tháng 12 n?m 2011.?
  53. ^ GDP per capita, PPP (current international $) c?p nh?t 14/4/2015, truy c?p 20/4/2015
  54. ^ “Vì sao c?n t?ng c??ng qu?n l? báo ?i?n t??” (Th?ng cáo báo chí). Nguy?n C?ng D?ng, T?p chí C?ng s?n. Ngày 7 tháng 7 n?m 2010. Truy c?p ngày 9 tháng 12 n?m 2011.?
  55. ^ “Khách qu?c t? ??n Vi?t Nam tháng 12 và 12 tháng n?m 2013”. T?ng c?c Th?ng kê. 25 tháng 12 n?m 2013. Truy c?p 1 tháng 12 n?m 2014.?
  56. ^ Trung t?m T? li?u và D?ch v? Th?ng kê, T?ng c?c Th?ng kê. “C?ng b? k?t qu? T?ng ?i?u tra d?n s? 2019”.?
  57. ^ “D?n s? Vi?t Nam v??t m?c 90 tri?u ng??i”. Báo ?i?n t? ?ài Ti?ng nói Vi?t Nam. Truy c?p 16 tháng 8 n?m 2015.?
  58. ^ “Xu h??ng phát tri?n d?n s? Vi?t Nam: Ch?a gi?u ?? già”. RFI. Ngày 14 tháng 11 n?m 2018. Truy c?p ngày 2 tháng 4 n?m 2019.?
  59. ^ THI?N THANH (ngày 26 tháng 11 n?m 2017). “??i di?n nguy c? v? d?n s?”. Báo Nh?n D?n. Truy c?p ngày 2 tháng 4 n?m 2019.?
  60. ^ a ? Zwartjes 2011, tr.?292.
  61. ^ Choy 2013, tr.?340.
  62. ^ Dinh Tham 2018, tr.?67.
  63. ^ Ozolin? 2016, tr.?130.
  64. ^ Jacques 1998, tr.?21.
  65. ^ Trung t?m Tài nguyên ??nh h??ng V?n hóa, tr.?10.
  66. ^ Th??ng vi?n Pháp 1997.
  67. ^ Van Van, tr.?8.
  68. ^ Van Van, tr.?9.
  69. ^ B? th??ng m?i qu?c t? V??ng qu?c Anh 2018.
  70. ^ Wai-ming 2002, tr.?3.
  71. ^ Anh Dinh 2016, tr.?63.
  72. ^ Hirano 2016.
  73. ^ Bielefeldt, Heiner (2014). “Press Statement on the visit to the Socialist Republic of Viet Nam by the Special Rapporteur on freedom of religion or belief”. United Nations Special Rapporteur on Freedom of Religion or Belief. V?n phòng Cao ?y Nh?n quy?n Liên Hi?p Qu?c. B?n g?c l?u tr? ngày 13 tháng 10 n?m 2018.?
  74. ^ Tran, Anh Q. (tháng 10 n?m 2018). “The Historiography of the Jesuits in Vietnam: 1615–1773 and 1957–2007”. Brill.?
  75. ^ Vietnam was among 8 safest destinations: MSN Travel | Tu?i Tr? news c?p nh?t 10/21/2012 14:08 GMT + 7
  76. ^ a ? ? Khánh Hi?n (5 tháng 12 n?m 2012). “Vi?t Nam ch?u ?nh h??ng c?a các ?i?m "nóng" t?i ph?m ma túy - Pháp lu?t - D?n trí”. Truy c?p ngày 25 tháng 8 n?m 2015.?
  77. ^ “T? l? ?? ? Vi?t Nam lên báo n??c ngoài - VnExpress”. VnExpress. Truy c?p ngày 5 tháng 12 n?m 2012.?
  78. ^ Niên giám Th?ng kê 2013, Trung t?m T? li?u Th?ng kê - T?ng c?c Th?ng kê Vi?t Nam
  79. ^ H?c sinh Vi?t Nam v??t M? v? Toán và Khoa h?c, Xu?n V?, Báo ?i?n t? D?n trí, 04/12/2013
  80. ^ Vi?t Nam v??t M?, ?c nh?... luy?n 'gà ch?i'?, Vietnamnet, 18/05/2015
  81. ^ B? Giáo d?c b?t ng? v?i k?t qu? x?p h?ng h?c sinh, Vietnamnet, 04/12/2013
  82. ^ “Mu?n thành l?p tr??ng ??i h?c t? th?c ph?i có 1.000 t? ??ng”. Truy c?p ngày 19 tháng 7 n?m 2018.?
  83. ^ “Nh?ng con s? "bi?t nói" v? giáo d?c ??i h?c Vi?t Nam”. Truy c?p ngày 19 tháng 7 n?m 2018.?
  84. ^ “S? c? s? khám, ch?a b?nh (ch?a k? c? s? t? nh?n)” (Th?ng cáo báo chí). T?ng c?c Th?ng kê (Vi?t Nam). Ngày 6 tháng 9 n?m 2011. Truy c?p ngày 19 tháng 3 n?m 2012.?
  85. ^ “S? gi??ng b?nh (ch?a k? c? s? t? nh?n)” (Th?ng cáo báo chí). T?ng c?c Th?ng kê (Vi?t Nam). Ngày 6 tháng 9 n?m 2011. Truy c?p ngày 19 tháng 3 n?m 2012.?
  86. ^ a ? N? l?c gi?m t?i và nh?ng tín hi?u vui Thái Bình, Báo S?cKho? và ??i S?ng c?p nh?t 1/9, 2014 | 06:00
  87. ^ VOVNEWS.VN | Ngành Y t? 55 n?m làm theo l?i Bác d?y - Nganh Y te 55 nam lam theo loi Bac day V?n H?i h? 7, 16:30, 27/02/2010
  88. ^ N?m 2009, ngành y t? tri?n khai hi?u qu? các ngu?n v?n vi?n tr? ?CSVN 21:04 | 04/02/2010
  89. ^ Tham nh?ng trong ngành y t? nghiêm tr?ng - Tu?i Tr? Online Minh Quang 26/11/2009 22:48 GMT+7
  90. ^ “BBC Vietnamese - Th? thao - TQ hay M? s? ??ng ??u b?ng Olympic?”. BBC Online. Truy c?p ngày 5 tháng 12 n?m 2012.?
  91. ^ “Vi?t Nam có thêm 2 huy ch??ng ? Paralympics”. Truy c?p ngày 19 tháng 7 n?m 2018.?

Tham kh?o

  • Non n??c Vi?t Nam, T?ng c?c Du l?ch, Nhà xu?t b?n Hà N?i 2007
  • Herring, George C. America's Longest War: The United States and Vietnam, 1950-1975 (4th ed 2001), most widely used short history. ISBN 978-0072536188
  • Jahn GC. 2006. The Dream is not yet over. In: P. Fredenburg P, Hill B, editors. Sharing rice for peace and prosperity in the Greater Mekong Subregion. Victoria, (Australia): Sid Harta Publishers. p 237-240
  • Karrnow, Stanley. Vietnam: A History. Penguin (Non-Classics); 2nd edition (ngày 1 tháng 6 n?m 1997). ISBN 0-14-026547-3
  • McMahon, Robert J. Major Problems in the History of the Vietnam War: Documents and Essays (1995) textbook ISBN 9780618749379
  • Tucker, Spencer. ed. Encyclopedia of the Vietnam War (1998) 3 vol. reference set; also one-volume abridgment (2001) ISBN 1851099611
  • Woods, L. Shelton (2002). Vietnam: a global studies handbook. ABC-CLIO. ISBN?1-57607-416-1.?
  • Yue-Hashimoto, Oi-kan (1972). Phonology of Cantonese. ??i h?c Cambridge (Anh Qu?c). ISBN 978-0-521-08442-0.
  • Tonnesson, Stein; Antlov, Hans (1996). Asian Forms of the Nation. Routledge. ISBN 0700704426.
  • Oxford Advanced Learner's Dictionary, 9th edition, Oxford University Press.

??c thêm

  • Bowman, John S. (ed.). The Vietnam War: An Almanac. New York: World. Almanac Publications, 1985.
  • Burchett, Wilfred. Catapult to Freedom. London: Quartet Books, 1978.
  • Buttinger, Joseph. Vietnam: A Dragon Embattled. 2 vols. New York: Praeger, 1967.
  • United States. Congress. 98th, 2d Session. Senate. Committee on Foreign Relations. The U.S. Government and the Vietnam War: Executive and Legislative Roles and Relationships. Washington: GPO, 1984.
  • Van Dyke, Jon M. North Vietnam's Strategy for Survival. Palo Alto, California: Pacific Books, 1972.
  • Whitfield, Danny J. Historical and Cultural Dictionary of Vietnam. Metuchen, New Jersey: Scarecrow Press, 1976.
  • Woodside, Alexander Barton. Community and Revolution in Modern Vietnam. Boston: Houghton Mifflin, 1976.

Liên k?t ngoài